در پی تصمیم عراق برای توقف پروازهای ایران، این کشور وارد مرحله جدیدی از تنش شده است؛ اقدامی که با مخالفتهای پارلمانی و سیاسی، اعتراضات مردمی و تهدیدهای گروههای مسلح عراقی روبرو شده و همزمان بغداد را تحت فشار قرار داده است تا یا این تصمیم را لغو کند و یا از واشنگتن معافیتهایی دریافت کند.
به گزارش خبرآنلاین، تصمیم دولت عراق مبنی بر تعلیق پروازهای ایران، عراق را وارد مرحله تازهای از تنشها کرده است. مخالفت با این اقدام در پارلمان و میان گروههای «چارچوب هماهنگی» رو به گسترش است؛ این در حالی است که اعتراضاتی در چندین استان شکل گرفته و گروههای مقاومت تهدید کردهاند که برای جلوگیری از اجرای این تصمیم، در فرودگاهها اقداماتی انجام خواهند داد. اگرچه بغداد رسما اعلام میکند که این اقدام یک تدبیر احتیاطی ضروری برای مصون نگه داشتن فرودگاهها و بخش هواپیمایی این کشور از تحریمهای آمریکا است اما فشارها فزاینده است تا یا این تصمیم را لغو کند یا معافیتهایی برای ازسرگیری پروازها به دست آورد. به روایت ایسنا، طبق گزارش الاخبار، در پارلمان عراق کمپینی برای جمعآوری امضا جهت وادار کردن دولت به بازنگری در این تصمیم آغاز شده است. عباس العلیاوی، نماینده پارلمان به روزنامه الاخبار گفت که بیش از ۵۰ نماینده گردهم آمده و کار جمعآوری امضا را شروع کردهاند و پیشبینی میشود که این تعداد به بیش از ۱۰۰ نفر برسد. وی هشدار داد که توقف پروازها تأثیری مستقیم بر اقتصاد استانهایی خواهد داشت که بهشدت به تردد زائران وابستهاند، بهویژه نجف. او خاطرنشان کرد که پروازهای ایران سهم قابل توجهی از ترافیک فرودگاه این شهر را تشکیل میدهند و هزاران کارگر در بخشهای فرودگاهی، هتلها، رستورانها و حوزههای مرتبط با گردشگری تحت تأثیر این تصمیم قرار خواهند گرفت. همچنین درخواستهایی در پارلمان برای احضار نخستوزیر، وزیر حملونقل و رئیس سازمان هواپیمایی این کشور جهت پاسخگویی مطرح شده است. این امر همزمان با موضعگیری قاطع عدنان فیحان الدلیمی، نایب رئیس اول پارلمان صورت گرفت که این تصمیم را شتابزده و نسنجیده توصیف کرد. وی با اشاره به اقدامات نظارتی احتمالی که پارلمان میتواند اتخاذ کند، تهدید کرد که در صورت عدم لغو این تصمیم نشست فوقالعادهای را برگزار خواهد کرد. مبنای موضع الدلیمی این است که تحریمهای یکجانبه آمریکا در غیاب مبنای قانونی مشخص در عراق یا تعهد بینالمللی الزامآور بهطور خودکار عراق را ملزم به اجرا نمیکند. مخالفتها تنها به نهادهای قانونی محدود نماند بلکه استانهای مختلف عراق نیز شاهد تجمعات و اعتراضاتی در رد این تصمیم بودند و جنبش النجباء نیز تهدید کرد که در صورت عدم ازسرگیری پروازها به مقصد ایران و بالعکس دست به تحصن در فرودگاهها خواهد زد. چارچوب هماهنگی نیز نشستی با علی الزیدی، نخست وزیر عراق برگزار کرد تا پیرامون این تصمیم، سفر وی به نیویورک و پیامدهای تحولات خارجی بر عراق گفتگو کنند. به گفته یک منبع سیاسی آگاه، اختلافنظرهایی در درون این چارچوب وجود دارد: برخی گروهها معتقدند با توجه به شرایط کنونی اقتصادی و امنیتی باید از رویارویی با واشنگتن پرهیز کرد؛ در حالی که گروهی دیگر خواهان لغو تعلیق پروازهای ایران هستند زیرا نگرانند که این اقدام به رویهای تبدیل شود که عراق را ناچار به تبعیت از تمامی تحریمهای آمریکا علیه ایران کند. با این حال یکی از رهبران چارچوب هماهنگی به روزنامه الاخبار گفت: هدف اصلی از تصمیم دولت، جلوگیری از تحریمهای آمریکا بود؛ تحریمهایی که بغداد نگران است در مقطع کنونی اعمال شوند. وی خاطرنشان کرد: دولت با استناد به شرایط اقتصادی و بشردوستانه مذاکراتی را با مقامات آمریکایی برای دریافت معافیت برای عراق بهویژه در خصوص برخی فرودگاهها آغاز کرده است. به گفته همین مقام، در نشست چارچوب هماهنگی با الزیدی همچنین احتمال لغو این تصمیم یا تدوین سازوکاری برای معافیت که امکان تداوم پروازها برای اهداف درمانی، زیارتی و آموزشی را فراهم کند، مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در مقابل یک منبع برجسته در میان گروههای مقاومت به روزنامه الاخبار گفت که اصرار دولت بر این تصمیم در غیاب یک راهکار سیاسی منجر به تجدید نظر در حمایتهای دریافتی از سوی آنها خواهد شد. این منبع هشدار داد که این گروهها نمیپذیرند که اقدامات دولت به ابزاری برای تحویل دادن آنها به آمریکاییها تبدیل شود. افزون بر این، منبع مذکور این موضعگیری را به مسئله انحصار سلاح مرتبط دانست و هشدار داد که نحوه برخورد دولت با تحریمهای آمریکا علیه ایران بر موضع گروهها در قبال روند انحصار سلاح تأثیر خواهد گذاشت. ابراهیم السراج، تحلیلگر سیاسی عراقی این تصمیم را نسنجیده توصیف و خاطرنشان کرد که عراق به دلیل تبعیت از تحریمهای آمریکا بهای اقتصادی سنگینی میپردازد. السراج در گفتگو با روزنامه الاخبار گفت روابط عراق و ایران را نمیتوان صرفا به مسئله سفرهای هوایی محدود کرد بلکه این روابط حوزههایی همچون مسائل مرزی، منافع تجاری، انرژی و سفرهای زیارتی را نیز در بر میگیرد. وی هشدار داد تحمیل بارهای مضاعف بر اقتصاد عراق در مقطع کنونی، نیازمند بازنگری جدی سیاسی است. 315